Kumru Tanıtım ve Haber Portalı
Anasayfa Haber Ara Foto Galeri Videolar Anketler Müzik Dinle Sitene Ekle Tollbar İletişim RSS

MENÜ

KUMRU

HABER 7 SON DAKİKA

HABER ARA


Gelişmiş Arama

SİTEMİZİ BEĞENİN

EN ÇOK OKUNANLAR

Geçmişten Günümüze Çeşme Kültürü

Meltem CİNER

13 Eylül 2019, 22:21

Meltem CİNER

“Şarkın sembolü bir çınarla çeşme başıdır” demiş Nurettin Topçu. Bizde o kadar önemlidir çeşme. Bugün için yitik kültürümüz olan çeşme. Su bizde dinginlik demektir. Tedavi edilir sesiyle, sakindir görüntüsüyle. Kıymetlidir. Sadaka-yı cariyedir.

‘Çeşm’ göz demekmiş Farsça’da. Dilimize oradan geçmiş. Boşuna konmuş olmamalı. Kıymetli bir anlam yüklenmiş. ‘Su akan’ anlamında göze de çeşm demişler, çeşmeye de… ‘Ayn’ demişler Arapça, göz manasında.

Altı farklı bölümü var bir çeşmenin. Akan suyuna giden giderine akıl yürütülmüş. Ayna taşı: musluğun takıldığı düşey taş. Hep süslü görürüz onu. Su yalağı: Suyun aktığı tekne. Zemine göre eğimlendirilmiş, ki bir yerde birikmesin pis sular. Bardaklık: Bardak koymak için yapılan oyuklar. Dinlenme sekisi: Çeşmelerde su içmek için yapılan yer. Sünnet usulü su oturarak içilir ya o hassasiyet de ince ince işlenmiş. Lüle: Suyun aktığı boru. Onu hep altından görürüz. İhtişamlıdır. Masura ve çuvaldız ise suyun akışını ölçer/ayarlar. Bir de sanat ile işlenmiş ince ince.  Altın varaklarla süslemiş lülesi. Su veren güzel versin diye herhalde. Misafirperverliği de yansıtmış, ikramın en güzel olmasına dikkat edilmiş.

Çeşmelerin bulunduğu duruma göre farklı isimler almış. Bazen tevhidî işlemişler bir çeşmede birden çoğa, çoktan bire.  (İnsan bir kişi olarak doğar. Sonra evlenir iki kişi olur. Çocukları olur, çoğalırlar. Sonra çocuklar evlenir, iki kişi kalırsın. Sonra eşin ölür, tek kalırsın). Çeşmede böyle bir ince tasavvufi konu işlenmiş.
 


Bazen orta yerde durmuş, ben buradayım demiş. ‘Bağımsız çeşmeler’ denmiş bunlara. Meydanlarda, köşelerde karşılaşırız onlarla.
 

Bazıları bir yapıya bağlıdır, ‘bağımlı çeşmeler’ demişler onlara. Anadolu Selçukluları daha çok kullanmış bu motifi. Duvarlarına kondurulmuş.
 
Çeşit vermişler, kıymet vermişler, özen göstermişler. Özel bir kıymet verilmiş. Duruşlarıyla da çeşitlenmişler. Dikdörtgen, prizmal gövdeli çeşmeler var. Su depolu olan, baldaken biçimli, köşk minareli gibi. Cephelerine göre de kemerleri farklılık göstermiş.

Özel bir kıymet verilmiş dedik ya, mimarisi de dünyada önemli bir yer almış. Sultanahmet Meydanı’ndaki çeşmeyi Alman İmparator’u II.Wilhem hediye etmiş II. Abdülhamit’e. Osmanlı’ya hediye edilen şey bir çeşme, düşünün.
 

Kitabeler yazılmış. Önemli hattatların besmelelerini işlemişler. Peygamberimiz’in “Sadakanın en faziletlisi su teminidir” hadisine yakışanı yapmak için. Ayetlerle taçlandırmışlar bazen de kitabeleri. Bazen de bir dörtlük kazınmış. Hem mermere, hem kalbe dokunmuş.
 

                          1229
Âb-ı hayâtun ʿayni olan işbu çeşmenün
Aʿsâr geçti varmadı kimse farkına
Buldu emânet eyledi ihyâ müceddeden
Verdi hayât doğrusu Gülhâne Parkı'na   

(Günümüz Türkçesiyle)
Ölümsüzlük suyunun aynısı olan bu çeşmenin
Asırlar geçti kimse varmadı farkına
Emaneti buldu, canlandırdı yeniden
Hayat verdi doğrusu Gülhane Parkı'na

Dönemlere göre mimari yapı da değişmiş. Dönemin düşüncesi sanata yansırken elbette çeşmeler de nasiplenmiş. Lale devrinde barok-rokoko usulüne geçilmiş ve yeni bir model geliştirilmiş. Devirler değişirken çeşme mimarisi de değişmiş. Sonra zaman geçmiş nesil değişmiş. Su yalakları çöp kutusu oldu, suyun ikram edeni lüle ise hırsızlara gelir kaynağı… Su ikramı için dükkanlarının önüne elektrikli sebil koyar oldular yanlarında plastik bardaklarla. Yarına anlatabileceğimiz en küçük bir hikayesi olmadan…

Bu makale 246 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

YAZARLAR

Kadın ve Erkek Eşitliği Tartışmaları Üzerine22 Eylül 2019

TERÖRÜ LANETLİYOURUZ

  
 

HAVA DURUMU

Detaylı bilgi için resmin üzerine tıklayın.

HAYDİ SOHBET EDELİM

SOHBET İÇİN TIKLAYINIZ
İSTATİSTİKLER

İSTATİSTİK

 Sitemizde 13 kategori, 2223  haber bulunmaktadır.

 Bu haberler toplam 12911646  defa okunmuş ve 2754 yorum yazılmıştır.

 

REKLAM ALANI

Kumruluyuz.biz Kumrukent.com © 2005 Tüm Hakları Saklıdır
RSS Kaynağı | Yazar Girişi | Yazarlık Başvurusu

Kumruluyuz.biz & Kumruluyuz.com ve Kumrukent.com un© 2005 Her Hakkı Saklıdır. www.Kumruluyuz.biz , www.Kumruluyuz.com ve www.Kumrukent.com  un hiç bir kişi, kurum ve kuruluşla bağlantısı yoktur. Tamamen kişisel bir sitedir. Web sitemizin dışında farklı siteler kaynak gösterilerek yayınlanan haber ve içeriklerinden Sitemiz sorumlu tutulamaz. Web sitemizde yayınlanan Köşe Yazıları, Makaleler ve Yorumlardan Yazarların kendileri sorumlu olup; içeriklerinden Sitemiz sorumlu tutulamaz.  Sitemizde yayınlanan içerikler izinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz. Destek & Bilgi: admin@kumruluyuz.biz | Yazılım: Mydesign| Bu Site En İyi (Tüm Tarayıcılarla) 1024*768 Çözünürlükte Görüntülenir.

Altyapı: MyDesign